Onbaatzuchtigheid. (al-ithaar)
Uit "Achlaaq" van 'Amr Khaled.

In dit hoofdstuk zullen we al-ithaar bespreken. Al-ithaar betekent onbaatzuchtig zijn. Onbaatzuchtigheid betekent de voorkeur aan anderen geven en het geluk en welzijn van anderen boven jezelf stellen. Het is verbazingwekkend om te zien dat sommige islamitische zeden verdwenen en onbekend zijn, terwijl de islaam deze vereist en de Boodschapper van Allah (salla Allahu 'alayhi wa salaam) dergelijke zeden propageerde en ze zelfs toepaste. Het is zelfs zo erg dat als ik de jongeren nu over al-ithaar vertel, ze naar de betekenis van het woord vragen. Het bijzondere is dat de Arabische woorden voor de islamitische zeden, waaronder ook al-ithaar, geen precieze vertalingen of synoniemen in andere talen hebben.

aa‚¬Â¢ Het was een winterse avond in Madinah en een vrouw van de Ansaar (de moslims in Madinah die de oproep tot de islaam steunden en verdedigden) bracht een wollen, fluwelen mantel naar de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam). De Profeet nam het aan omdat hij zichzelf tegen de kou moest beschermen. Hij ging er toen voor het eerst mee naar buiten. Deze situatie is vergelijkbaar met jezelf wanneer je nieuwe kleren aantrekt en er voor het eerst mee naar buiten gaat. Eén van de metgezellen uit Madinah zag de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) en zei tegen hem: "Wat een mooie mantel! Profeet van Allah, zou je hem aan mij willen geven?" Stel je voor dat jij in de plaats van Moh'ammad (salla Allahu 'alayhi wa salaam) zou zijn, wat zou je dan doen?De Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) antwoordde hem met, "Ja, dat is goed." Hij trok de mantel meteen uit en gaf het aan deze man. Dit is nu een voorbeeld van al-ithaar. De andere metgezellen van de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) werden boos op de man die om de mantel vroeg en zeiden tegen hem: [b]"De Profeet[/b] (salla Allahu 'alayhi wa salaam) had de mantel nodig." De man antwoordde toen: "Maar ik heb het nog meer nodig dan hij, ik wil het als lijkwade gebruiken."

aa‚¬Â¢ Er kwam eens een man naar de Profeet Moh'ammad (salla Allahu 'alayhi wa salaam) en zei: "Profeet van Allah, ik heb geen eten." De Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) vroeg toen meteen aan zijn vrouwen of zij iets te eten voor deze man hadden. Telkens als hij het aan een vrouw vroeg, zei ze dat ze alleen water had. Moh'ammad (salla Allahu 'alayhi wa salaam) stond toen op en riep naar zijn metgezellen: "Wie neemt deze man te gast?" Een man van Al-Ansaar zei: "Ik doe het, Prifeet van Allah." Hij haastte zich toen naar zijn vrouw en vroeg wat ze nog te eten hadden. Ze zei, "We hebben alleen restjes eten over, die net genoeg zijn voor de kinderen." De man zei toen tegen haar: "Houd de kinderen met iets anders bezig en laat hen het eten vergeten, als ze daarna nog honger hebben, breng ze dan naar bed. Als de gast komt, moet je het eten op tafel zetten en het licht uitdoen. De gast denkt zo dat wij eten en eet dan zelf ook." De gast kwam uiteindelijk nadat de kinderen sliepen. De lichten gingen uit en hij at totdat hij genoeg had. Dit alles gebeurde zonder dat de man merkte dat de eigenaar van het huis en zijn vrouw niets gegeten hadden. Toen het tijd voor het ochtendgebed was, gingen ze in de moskee bidden. De Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) zei toen tegen de man dat Allah (Subhana wa Ta'ala) tevreden was over wat hij en zijn vrouw de avond ervoor gedaan hadden. Toen openbaarde Allah hetgeen vertaald kan worden als: "...en zij geven aan (hen voorrang boven zichzelf, ook al is er behoefte onder hen." (QS59:9.)

Zien jullie deze onbaatzuchtigheid? Tegenwoordig zien we bijna niets meer van deze zede. Het komt nu zelfs voor dat twee of drie jongeren samen op reis zijn en dat zij hun eten voor elkaar verbergen, in plaats van het samen te delen zoals de metgezellen van de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) dat deden en de Profeet ons vertelde om te doen. Heb jij er wel eens aan gedacht om een ander de voorkeur te geven en bijvoorbeeld een nieuw kledingstuk aan diegene te geven om zo al-ithaar toe te passen? Ons motto zou de uitspraak van de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) moeten zijn: "Niemand van jullie gelooft echt, totdat hij hetgeen hij zelfs wilt voor zijn broeder wenst." Dit is het motto van al-ithaar. Dat wil zeggen dat je geloof pas compleet is, als je voor je broeder wenst wat je voor jezelf wenst.

De ithaar van de metgezellen met de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) beperkte zich niet alleen tot materiële zaken (zoals geld), maar het betrof ook immateriële dingen (zoals de ziel). Wij horen over individuen die onbaatzuchtig zijn, maar nooit over een heel land dat deze zede toepast. Madinah was een stad die het wel heeft toegepast en het waren de Ansaar die dit deden.

Hun ithaar was onvoorstelbaar. Toen de muhadjirien (de metgezellen die vanuit Makkah naar Madinah waren geëmigreerd) Makkah verlieten, bezaten ze niets behalve de kleren die ze aanhadden, terwijl ze daarvoor rijke handelaren waren. De bewoners van Madinah werkten op het land en de muhadjirien hadden geen kennis over het werk op het boereland. Wat er na de komst van de metgezellen uit Makkah gebeurde, was ongelooflijk. De metgezellen dat voor elke muhadjir die naar Madinah kwam, geloot moest worden, omdat iedereen hem te gast wilde nemen.

aa‚¬Â¢ Saad ibn Al-Rabie was één van de Ansaar die al-ithaar toepaste. Hij nam Abdoel-Rahman Ibn-Awf op als gast. Saad zei tegen hem: "Luister broeder, hier is mijn geld. Ik heb het gespaard en we gaan het samen delen. Dit is alle grond die ik bezit en mijn huis, dat deel ik ook met jou. Bovendien ben ik met twee vrouwen getrouwd. Kijk maar met welke van de twee je wilt trouwen en dan zal ik van haar scheiden." Ibn-Awf was echter beleefd en maakte geen misbruik van de situatie. Hij zei toen: "Dzjazakum Allahu ghair. Maar waar is de markt?" Zie je tot in welke mate zij onbaatzuchtigheid praktiseerden?

De ithaar is niet alleen materieel maar ook immaterieel, zoals al eerder is vermeld. Een aantal voorbeelden hiervan zijn hieronder te lezen.

aa‚¬Â¢ Akrama ibn Abu-Djahl vocht tweeëntwintig jaar lang tegen de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam). Hij werd daarna moslim en ging uiteindelijk als een sjahied (martelaar) dood. Kun je het je voorstellen dat de zoon van Abu-Djahl als een martelaar stierf en dit alles door zijn ithaar. Tijdens de slag van Jarmoek werden alle gewonden naar een bepaalde plaats gebracht totdat de strijd afgelopen was. Akrama was een van de gewonden en werd dus ook samen met alle andee gewonden naar die plek gebracht. De neef van Akrama was een van de personen die de gewonden te drinken gaf. Zijn neef vertelde dat hij op zoek naar Akrama ging. Hij zei dat hij Akrama op de grond zag liggen, kreunend van de pijn. Naast hem lagen nog tien andere moslims. Zijn neef haastte zich toen naar hem om hem te drinken te geven, want hij was er slecht aan toe. Op het moment dat Akrama wilde gaan drinken, hoorde hij iemand zeggen dat hij dorst had. Akrama zei toen, "Nee, ik drink niet totdat mijn broeder heeft gedronken." Zijn neef ging daarna naar de ander om hem te laten drinken. Maar die hoorde zijn buurman kreunen van de pijn en zei toen ook dat hij niet zou drinken totdat zijn broeder had gedronken. Zo ging het alsmaar verder, totdat hij bij de laatste aankwam en die zei op zijn beurt weer dat hij niet dronk voordat Akrama dronk. Zijn neef ging toen naar Akrama en zag dat hij al overleden was. Akrama had de ithaar zelfs toen hij gewond was en bijna dood ging toegepast. Dit terwijl wij gierig zijn in het weggeven van een klein beetje geld, kleding of zelfs bij het doorgeven van kennis aan anderen.

aa‚¬Â¢ 'Omar ibn al-Chattaab (radya Allahu 'anhu) lag op zijn sterfbed, na de aanslag van Abu-Lu'lu'a. Hij zei toen tegen zijn zoon: "'Abdullah, ga naar 'Aisha, de moeder van de moe'minien, en zeg tegen haar dat 'Omar ibn al-Chattaab haar toestemming wil om naast zijn twee vrienden (de Profeet (salla Allahu 'alayhi wa salaam) en Abu Bakr (radya Allahu 'anhu)) in 'Aisha's huis begraven te worden. Noem mij geen amir al-moe'minien, want dat ben ik niet meer." Toen 'Aisha (radya Allahu 'anha) dit bericht kreeg, zei ze: "Eigenlijk had ik deze plek voor mezelf vrijgehouden maar ik zal het afstaan aan 'Omar." Kan ithaar dan ook bij een begrafenis en na de dood worden toegepast? Stel je voor, 'Aisha zou eigenlijk naast haar man en haar vader begraven worden, wat een eervolle begraafplaats! Maar deze geweldige vrouw heeft de beste begraafplaats voor 'Omar opgegeven, dat was haar ithaar, en ze werd zelf op een begraafplaats in Madinah begraven.

Ik zal afsluiten met een zin die een goede man eens op zijn sterfbed zei: "Mijn kleine meisje, ik ben niet meer bang voor de dood, ook al komt het op dit moment. Ik heb veel uit het leven meegenomen, ik bedoel eigenlijk dat ik veel heb gegeven. Begrijp je dat, mijn kind? Soms is het moeilijk om onderscheid te maken tussen het nemen en het geven, want ze betekenen voor een moe'mien hetzelfde. Elke keer dat ik wat gegeven had, kreeg ik er ook iets voor terug. Het is zelfs zo, dat ik meer terugkreeg dan dat ik gaf."

En Allah (Subhana wa Ta'ala) weet het best.